De zonsverduistering van 12 augustus 2026 is voorbij. De volgende zie je vanuit Nederland en België op 2 augustus 2027 (circa 49%), en in Hemelgebeurtenissen vind je alle komende hemelgebeurtenissen.
Op woensdag 12 augustus 2026 gebeurt er twee keer iets aan de hemel, op dezelfde avond. Vlak voor zonsondergang schuift de maan voor de zon, en wie de zonsverduistering wil fotograferen ziet in ruim een uur tijd een groot deel van het zonlicht verdwijnen: de eerste verduistering die vanuit Nederland te zien is sinds maart 2025. Een paar uur later, als het eindelijk donker is, bereikt de Perseïden-meteorenzwerm zijn maximum. Dat die twee samenvallen is geen toeval. Een zonsverduistering kan alleen bij nieuwe maan plaatsvinden, en diezelfde nieuwe maan zorgt ervoor dat er die nacht geen maanlicht is dat de meteoren wegdrukt. Voor fotografen is dat een zeldzame avond, mits je weet waar je moet staan, wanneer, en met welke bescherming voor je ogen en je camera.
Zonsverduistering 12 augustus: tijden en verloop
De verduistering begint rond 19:15 uur, wanneer de maan voor het eerst een hap uit de zon neemt. Astronomen noemen dat moment het eerste contact. Het maximum ligt rond 20:11 uur, met een bedekking van ongeveer 87 tot 90 procent, afhankelijk van waar in Nederland je staat. Daarna trekt de maan weer weg, en rond 21:03 uur is de verduistering voorbij. Voor wie snel wil kijken:
- Begin: circa 19:15 uur
- Maximum: circa 20:11 uur, 87 tot 90 procent bedekking
- Einde: circa 21:03 uur
Omdat de zon die avond rond 21:10 uur ondergaat, speelt het hele schouwspel zich laag boven de westelijke horizon af. Zoek dus een plek met vrij zicht naar het westen, niet ergens met bomen of gebouwen ervoor. Een paar uur later, als de hemel echt donker is geworden, gaat de aandacht naar boven. De Perseïden zijn dan op hun sterkst, en doordat het rond nieuwe maan is, drukt geen maanlicht de zwakkere meteoren weg. Die combinatie, een goed te volgen verduistering gevolgd door een uitzonderlijk donkere meteorennacht, is wat deze avond voor fotografen bijzonder maakt.
Bedekking en tijden per stad
De bedekking en de tijden verschillen een paar minuten en een procent of wat per plek in Nederland. In de zon- en maanplanner op de kaart staat een tabel met begin, maximum, einde en bedekkingspercentage voor vijf referentiesteden: Den Helder, Groningen, Utrecht, Middelburg en Maastricht. Hoe zuidelijker je staat, hoe iets hoger de bedekking, in Maastricht net onder de 89 procent, in Groningen net onder de 87. Zet je eigen locatie op de kaart en klik op de knop om het eclipsmoment te bekijken. Dan zie je meteen op welke hoogte en in welke richting de zon dan staat vanaf jouw eigen plek, niet vanaf een van de vijf voorbeeldsteden. Dat scheelt uitzoekwerk als je bijvoorbeeld in Nijmegen, Eindhoven of Leeuwarden staat, de kaart rekent het voor je uit in plaats van dat je tussen twee referentiesteden moet schatten. De planner toont ook de richting als kompaspunt, handig als je vooraf wilt weten of een gebouw of boomrij in de weg staat. Een account heb je er niet voor nodig, de kaart en de tabel zijn gratis te gebruiken.
Zonnefilter verplicht als je de verduistering fotografeert
Kijk nooit met blote ogen naar de zon, ook niet als die grotendeels bedekt is. Zelfs bij 90 procent bedekking is het overgebleven zonlicht schadelijk voor je netvlies, en dat voel je niet meteen. Gebruik voor je ogen een gecertificeerde eclipsbril met het ISO 12312-2 keurmerk. Een gewone zonnebril, gerookt glas of blootgesteld filmnegatief beschermt niet genoeg. Voor je camera geldt hetzelfde principe, maar dan met een aparte zonnefilter voor optiek, geen gewoon ND-filter. Zelfs de zwaarste ND uit een gangbare set, een ND6400, blokkeert maar iets meer dan 12 stops en filtert geen ultraviolet of infrarood, dat is voor de zon bij lange na niet genoeg en beschermt je sensor niet. Een echte zonnefilter is een andere categorie: een speciaal gecoat glas- of foliefilter met een optische dichtheid van OD 5.0, goed voor ruim 16 stops lichtreductie, exact dezelfde dichtheid als een eclipsbril. Betaalbare opties zijn Baader AstroSolar-folie in een zelfgemaakte of kant-en-klare houder, of een kant-en-klare glazen zonnefilter van een telescoop- of camerawinkel in de juiste maat voor je lensdop. Zet hem strak en windvast op de voorkant van je lens: een filter die tijdens het fotograferen loskomt of verschuift is geen filter meer. Die dichtheid dimt het licht zo sterk dat oog en sensor allebei veilig aan de zon blootgesteld kunnen worden. Belangrijk verschil met een totale zonsverduistering: deze verduistering wordt nooit volledig donker, dus er is geen moment waarop je de filter veilig kunt afzetten. Houd hem op vanaf het eerste contact tot de zon weer volledig vrij is, ook tussen shots door.
Zonsverduistering fotograferen: welke instellingen?
Het recept in stappen:
- Zet een zonnefilter voor je lens, altijd, voordat je de camera op de zon richt.
- Gebruik een telelens van 200mm of langer, anders blijft de zon een klein stipje in een groot beeld. Fotografeer je met een crop-sensor (APS-C, factor 1,5), dan geeft een kortere lens al hetzelfde effect.
- Zet de camera op een statief, de zon staat laag en schuift merkbaar tijdens het scherpstellen. Schakel de beeldstabilisatie van lens of camera uit, die werkt averechts zodra de camera stilstaat.
- Stel handmatig scherp op oneindig, autofocus heeft vaak moeite met het contrastarme beeld door de filter.
- Fotografeer in RAW en maak een serie rond het maximum, zodat je achteraf het moment met de mooiste hap uit de zon kunt kiezen.
Scherpstellen lukt het best via live view: zoom tien keer in op de rand van de zon en stel daar handmatig op scherp, plak de focusring daarna vast met een stukje tape zodat hij niet verschuift terwijl je fotografeert. Wil je er ook een herkenbaar silhouet bij, een persoon, een boom, een gebouw, ga dan verder naar achteren in plaats van dichterbij. Een figuur van 1,8 meter oogt ongeveer even groot als de zon vanaf zo'n 195 meter afstand, hoe verder je terugloopt, hoe kleiner het silhouet ten opzichte van de zon wordt.
De zonnefilter dimt het licht al zo sterk dat je met een lage ISO en een gemiddeld diafragma toe kunt. Controleer de belichting op je scherm en stel de sluitertijd daarop bij, in plaats van op een vaste waarde te vertrouwen. Omdat de vorm van de zon tijdens de verduistering langzaam verandert, is het de moeite waard om elke paar minuten een nieuwe testfoto te maken. Wil je het verloop ook met een verrekijker volgen tussen de foto's door, zet daar dan eveneens een zonnefilter voor of laat de eclipsbril op.
Na de eclips: de Perseïden in het donker
Zodra de zon weg is en de hemel donker is geworden, verschuift alles naar meteoren fotograferen. Zet je lens zo ver open als kan, f/2.8 of ruimer, met een sluitertijd tussen de 15 en 25 seconden zodat sterren nog puntjes blijven. Begin met ISO 3200 en stel bij op wat je scherm laat zien. De meteoren lijken uit het sterrenbeeld Perseus te komen, richting het noordoosten. Perseus klimt na middernacht steeds hoger aan de hemel, dus de tweede helft van de nacht levert doorgaans meer meteoren op dan de eerste. Een breed beeld vangt ze overal aan de hemel, niet alleen rond het sterrenbeeld zelf. Belangrijker dan de instellingen is de plek: hoe donkerder, hoe meer je ziet. In de fotolocaties vind je plekken met weinig lichtvervuiling in de buurt. Geef je ogen ook zo'n twintig minuten de tijd om aan het donker te wennen voordat je goed ziet wat er allemaal langsschiet. Reken op geduld. De meeste foto's tonen niets, een paar rake momenten maken de avond de moeite waard.
Plan de avond vooraf
Open de zon- en maanplanner een dag van tevoren. Zet je locatie op de kaart en bekijk het eclipsmoment en de Perseïden-nacht met de twee knoppen boven de kaart. Elke knop springt meteen naar het juiste tijdstip, zodat je de zonshoogte en de maanverlichting voor je eigen plek ziet zonder zelf te hoeven rekenen. Zet de twee momenten met één klik in je agenda via de ics-knop, inclusief een herinnering vooraf zodat je niet vergeet op tijd naar buiten te gaan. Schrijf je eigen tijden ook even los op of maak er een foto van, dan hoef je er ter plekke niet voor naar je telefoon te grijpen. De tool is gratis, je hebt er geen account voor nodig. Combineer dat met de tabel uit het begin van dit artikel: het landelijke overzicht voor het grote plaatje, de kaart voor je eigen exacte cijfers. Zo sta je niet te zoeken op het moment zelf, maar weet je de avond van tevoren al precies waar je moet staan en hoe laat.
Een avond waarop een zonsverduistering en een meteorenmaximum samenvallen, komt niet vaak voor. Bereid je dus voor: zonnefilter en eclipsbril in de tas, statief mee, en een plek met vrij zicht naar het westen en later op de avond een donkere hemel. Zoek je stad op in de tabel, en je weet al voor je de deur uit gaat wat je te wachten staat: hoe laat de verduistering piekt, hoe donker het wordt voor de Perseïden, en waar je moet staan om ze allebei te fotograferen. Benieuwd wanneer de volgende bijzondere hemelgebeurtenis is? Die staat in de hemelgebeurtenissen-kalender.
Wil je weten hoe je een totale zonsverduistering fotografeert, zoals die dezelfde dag te zien is vanuit Groenland, IJsland en Noord-Spanje? Landschapsfotograaf Albert Dros schreef daar een uitgebreide gids over, met tips over de corona, de diamantring en de apparatuur die je nodig hebt zodra de zon wel volledig verdwijnt.