Internationale fotografiedagen: de kalender tot en met 2031

Fotograferen doe je meestal alleen. Je loopt alleen, je kiest alleen, je wacht alleen tot het licht doet wat je wilt. Zelfs op een drukke straat sta je in je eentje te wachten op dat ene moment dat niemand anders ziet aankomen. En daarna zit je alleen achter je scherm om te bepalen wat er overblijft. Het is een vak dat zich slecht laat delen op het moment zelf.

Tegelijk is er geen groep die zo makkelijk samenkomt als fotografen. Zodra er ergens iets te fotograferen valt, staat de hele wereld naast elkaar op dezelfde dijk. Vraag een fotograaf om mee te lopen en het antwoord is bijna altijd ja.

Wat de zonsverduistering liet zien

Op 12 augustus stond half Nederland buiten. De zon was hier voor ongeveer 90 procent bedekt en dat was de grootste gedeeltelijke verduistering sinds 1999. Sterrenwachten gooiden hun deuren open, mensen reden naar de duinen omdat de zon laag boven de noordwestelijke horizon stond, en wie echt alles wilde zien zat in Noord-Spanje of op IJsland.

Ik stond in mijn eigen tuin. Mijn gezin keek met eclipsbrillen omhoog, ik zat ondertussen met een doos, een gaatje en een vel papier te prutsen. Een camera obscura dus, de simpelste camera die er bestaat. Geen lens, geen scherm, alleen een sikkeltje licht dat langzaam van vorm verandert op een stuk papier. Ik heb er waarschijnlijk langer naar gekeken dan naar de zon zelf.

En toch was het niet iets dat ik alleen deed. Terwijl ik daar stond liep Instagram vol. Dezelfde zon, honderdduizend keer, vanuit alle hoeken van Europa. Statieven naast elkaar op dijken en duinen, wildvreemden die filters uitwisselden, mensen die uitlegden hoe je in godsnaam scherpstelt op iets waar je niet naar mag kijken. Sommigen met apparatuur van €10.000, iemand anders met een keukenzeef die de zonsikkels als schaduwen op de stoep liet vallen.

Dat is wat een gedeelde datum doet. Niemand had hoeven afspreken. De agenda deed het werk.

Alleen fotograferen, samen fotograaf zijn

Ik denk dat de meeste fotografen dat mengsel nodig hebben. Het maken is solitair, maar het vak niet. Je hebt mensen nodig die begrijpen waarom je een half uur op een hoek blijft staan. Die niet vragen waarom je die foto niet gewoon rechtzet. Die eerlijk zeggen dat een serie nog niet af is.

Precies daarom praten Niels de Kemp en ik elke aflevering met fotografievrienden in 30 Minuten Sluitertijd. Geen interviews met beroemdheden om het beroemd zijn, maar gesprekken met mensen die hetzelfde doen als jij en er tegen dezelfde dingen aanlopen. Twijfel, richting, geld, doorzetten. Het gekke is dat je daar vaak meer van leert dan van de zoveelste uitleg over instellingen.

Zo werkt het online ook. Een groepsapp waar iemand om acht uur 's avonds een foto in gooit. Een community die op zondag afspreekt in de stad. Een fotowedstrijd waar je aan meedoet niet om te winnen, maar om jezelf een deadline te geven.

Waarom een datum in je agenda helpt

Een fotografiedag is uiteindelijk niets meer dan een afspraak met jezelf, die toevallig ook door duizenden anderen is gemaakt. En dat is precies waarom hij werkt. Je gaat wel op pad, want de dag is er nu eenmaal. Je maakt wel iets af, want anderen laten die dag ook iets zien.

Ik ben er zelf niet romantisch over. De meeste van deze dagen zijn bedacht door iemand met een website en te veel tijd. Maar een paar zijn echt uitgegroeid tot iets dat de moeite waard is, en een aanleiding blijft een aanleiding. Hieronder staan ze op een rij voor de komende vijf jaar, inclusief de dagen die elk jaar op een andere datum vallen.

De vaste dagen

Deze staan elk jaar op dezelfde datum.

Geen fotografiedag in de klassieke zin, maar wel een dag die er voor documentaire en fotojournalistiek toe doet. Een goed moment om het werk van fotojournalisten te delen, of om er iets over te schrijven. Zeker als je zelf op straat fotografeert is het nuttig om stil te staan bij hoeveel vrijheid dat eigenlijk is.

Makkelijk om je neus voor op te halen. Toch is het zelfportret zo oud als de fotografie zelf, en veel ouder als je de schilderkunst meerekent. Probeer eens een zelfportret te maken dat geen selfie is. Statief, beschikbaar licht, tien minuten de tijd. Voor de camera staan leert je bovendien behoorlijk veel over hoe het voelt om gefotografeerd te worden.

De dag van het apparaat. Leuk moment om die oude camera van zolder te halen, of om eens een dag met één vaste brandpuntsafstand te werken. Beperking is nog steeds de snelste manier om beter te worden.

De grote. Op 19 augustus 1839 maakte de Franse overheid het daguerreotypie procedé openbaar en gaf het feitelijk weg aan de wereld. Dat weggeven is misschien wel het mooiste deel van het verhaal. Dit is de dag met het meeste bereik, wereldwijd. Als je er één uitkiest, kies deze.

De grootste fotowedstrijd ter wereld. Je fotografeert monumenten en doneert de foto's aan Wikipedia. Kost je niets, levert je een mooi project op en je werk komt terecht op plekken waar je het nooit had verwacht. Bovendien dwingt het je om je eigen omgeving eens serieus te bekijken.

De wisselende dagen

Deze schuiven elk jaar mee met de kalender.

Worldwide Pinhole Photography Day

Valt altijd op de laatste zondag van april. Een camera zonder lens, alleen een gaatje, precies zoals die doos in mijn tuin. Je kunt er zelf een maken van een schoenendoos. Voor wie vindt dat fotografie te snel is geworden, is dit de beste correctie die er bestaat. Belichtingstijden van minuten, geen scherm om te controleren, en pas dagen later weet je of het gelukt is.

World Cyanotype Day

Valt op de laatste zaterdag van september. Blauwdrukken maken met zonlicht. Analoog, fysiek en verrassend verslavend. Je ziet je foto letterlijk verschijnen in de zon.

Scott Kelby's Worldwide Photo Walk

Staat meestal op de eerste zaterdag van oktober, maar de organisatie kondigt de datum elk jaar apart aan. Controleer dus even op worldwidephotowalk.com. Overal ter wereld lopen mensen die dag samen een route en fotograferen. Voor straatfotografen is dit de leukste van het rijtje, precies omdat je met anderen op pad gaat in plaats van in je eentje.

Wat je er praktisch mee kunt

Een fotografiedag is pas iets waard als je er iets mee doet. Drie manieren die werken:

1. Plan een opdracht voor jezelf. Kies vooraf een thema en houd je eraan. Eén dag, één onderwerp, geen uitwijkmogelijkheden. De beperking maakt de dag.
2. Ga niet alleen. De dagen die blijven hangen zijn de dagen waarop je met anderen liep. Vraag twee mensen mee en spreek af waar je koffie drinkt. Dat laatste is belangrijker dan het eerste.
3. Laat het zien. Niet dertig foto's, maar één. De dag geeft je een aanleiding om te delen zonder dat het geforceerd voelt.

En dan het belangrijkste: je hoeft er niet op te wachten. De beste dag om te fotograferen is nog altijd vandaag, en de beste manier om het vol te houden is samen. Deze kalender is er alleen voor als vandaag even niet lukt.