Twee jaar geleden waren AI-tools voor fotografen vooral iets om over te discussiëren. Nu, in 2026, zitten ze in je camera, in je bewerkingssoftware, in je website en in je boekhouding. Sommige fotografen omarmen ze, andere doen alsof ze niet bestaan. Beide zijn een gemiste kans, want het slimme is dat je leert waar AI je werkelijk helpt en waar het je werk juist verzwakt.
In dit artikel een eerlijke kijk op wat AI in 2026 kan, op welke onderdelen van je workflow het verschil maakt, en waar je beter je eigen oog blijft gebruiken. Ik schreef eerder al over mijn eerste ervaringen met AI in fotografie en hoe ik er inmiddels naar kijk. Dit artikel pakt het praktischer aan: wat doe je er nu mee, vandaag, in je eigen werk.
Wat AI inmiddels goed doet
De grootste sprong van de afgelopen jaren zit in de saaie taken. Het werk dat niemand leuk vindt, en dat tegelijk veel tijd vrat. Selecteren bijvoorbeeld. Na een shoot van zeshonderd foto's de beste honderd kiezen, is in alle bewerkingssoftware nu een kwestie van filters instellen en de AI laat je de keuzes zien die jij waarschijnlijk ook had gemaakt. Je houdt het laatste woord, maar het voorwerk is in vijf minuten gedaan in plaats van een uur.
Ruisonderdrukking en verscherping zijn een ander voorbeeld. Topaz Photo AI, DxO PureRAW, de ingebouwde tools van Lightroom en Capture One halen tegenwoordig detail uit bestanden die je een paar jaar geleden simpelweg had weggegooid. Foto's bij hoge ISO of in slechte lichtomstandigheden krijgen een nieuwe kans. Achtergronden masken, lichaamsdelen retoucheren, lege plekken bijvullen, dat soort precisiewerk doet AI inmiddels in seconden.
Voor portretfotografen die volume draaien, voor productfotografen, voor wie veel met composities werkt, scheelt het echt uren per week. En voor de zakelijke kant: opdrachtteksten schrijven, contracten opstellen, e-mails formuleren, social media-bijschriften bedenken. Een goede prompt en een paar bewerkingsrondes leveren teksten op waar je vroeger een uur over deed.
Waar AI je werk juist platslaat
Maar dan komt het. Want hoe handiger de tools worden, hoe vaker je foto's tegenkomt die er allemaal hetzelfde uitzien. Een soort hyperscherp, hyper-helder, hyper-kleurig beeld waarbij je niet meer ziet wie de foto heeft gemaakt. AI-presets en automatische bewerkingen leiden tot een gemiddelde, en het gemiddelde valt niet op. Dat is het risico van te veel leunen op de slimme knoppen. Je werk wordt voorspelbaar. Het krijgt geen handtekening meer. En in een tijd waarin iedereen met dezelfde tools werkt, is jouw handtekening juist wat je werk waarde geeft.
Generatieve AI, het maken van beelden uit niets, is een apart hoofdstuk. Voor concepten en moodboards is het handig. Voor publicatie als foto van een echte plek of persoon, is het bedrieglijk en juridisch glad ijs. Een opdrachtgever die ontdekt dat de skyline op zijn brochure niet bestaat, is geen opdrachtgever meer.
Een werkbare middenweg
Een paar uitgangspunten die voor veel fotografen werken in 2026. Gebruik AI voor de saaie taken, niet voor de creatieve. Selectie, ruisonderdrukking, masken, basale correcties: laat de software je tijd besparen. De look van je foto, de toon, de keuzes die jouw werk herkenbaar maken, doe je zelf. Werk presets en automatische instellingen altijd handmatig na. Een AI-preset is een vertrekpunt, geen eindstation. Pas hem aan op de foto, niet andersom.
Wees eerlijk over wat AI heeft gedaan. Zeker bij commercieel werk en bij journalistieke of documentaire foto's. Klanten en kijkers waarderen helderheid meer dan een nep-natuurlijk resultaat. Investeer in je oog. Een goede AI maakt jouw oog niet beter. Workshops, kritiek op je werk, terugkijken op je portfolio van drie jaar geleden, dat zijn de dingen die je beter laten worden als fotograaf. De tools zijn aanvulling, geen vervanging.
En de toekomst
Wat de komende jaren gaat veranderen is vooral hoe diep AI in je camera gaat zitten. Camera's die voorstellen doen voor instellingen op basis van wat ze zien, die foto's voorsorteren tijdens het schieten, die je waarschuwen als een belangrijk moment dreigt te mislukken. Sommige merken zitten daar al dichtbij.
Wat niet gaat veranderen is dat de foto die mensen raakt, gemaakt wordt door iemand die kijkt, voelt en kiest. AI kan helpen om sneller bij die foto te komen. Niet om die foto voor je te maken.
Wil je een snelle tool om de juiste camera-instellingen voor een specifieke situatie te vinden, dan staat de camera settings-advisor op apps.michielheijmans.com. Je vult in wat je gaat fotograferen en je krijgt een aanbeveling. Geen vervanging voor je eigen ervaring, wel een goede aftrap.